We bezochten Martine Meyrieux, een keramiste, in haar atelier/galerie in Jarnioux. Het was een prachtige ontmoeting met een gepassioneerde kunstenares die haar expertise graag deelt via haar keramiekworkshops , waarin ze volwassenen en kinderen helpt hun creativiteit te uiten.
Rhône Toerisme Hervé Rocle
Wat bracht je tot de keramiek?
“Mijn eerste ervaring met lesgeven begon zo'n veertig jaar geleden in Villefranche, in het gemeenschapscentrum van Béligny, waar ik in de kelders van gebouwen met kinderen werkte. Ik werkte al 3-4 jaar met klei en leerde veel door anderen les te geven. In de loop der tijd volgde ik cursussen bij bevriende keramisten, met name bij Daniel Culis , die mijn mentor als pottenbakker werd. Hij hielp me op mijn zelfstudiepad, waardoor ik prioriteit kon geven aan mijn leven met mijn drie kinderen .”
Het levenspad van Martine Meyrieux bracht haar ertoe samen te werken met "La plume au miroir", een lokale vereniging in Villefranche-sur-Saône die zich inzet voor mensen met een beperking en workshops aanbiedt in tekenen, poppenspel en pottenbakken. Haar passie voor lesgeven en kennisdeling, gecombineerd met haar empathie voor mensen met een beperking, is haar altijd bijgebleven en leidde er vanzelfsprekend toe dat ze bij AGIVR ging werken, waar ze diensten verleent in de Brianne-residentie.
Martine Meyrieux runt al bijna tien jaar haar atelier in Jarnioux. Daar geeft ze lessen en workshops voor volwassenen en kinderen en exposeert ze het hele jaar door haar eigen werk en dat van haar studenten, aangevuld met twee of drie tijdelijke tentoonstellingen gewijd aan kunstenaars die ze in de loop der jaren heeft ontmoet. "Op dit moment exposeer ik werk van een fotograaf die ik heb uitgenodigd. Het is ook een zeer actieve plek in het dorp, want er is plaats voor zo'n 80 mensen voor optredens, vergaderingen en uitwisselingen met lokale verenigingen, waardoor ze hun vaardigheden kunnen delen."
Kunt u ons iets vertellen over de keramiekcursussen en -workshops?
Hervé Rocle
“Ik geef workshops voor kinderen, zowel intensieve cursussen als wekelijkse sessies, maar de ouder/kind-optie, met een gezamenlijk project tijdens de vakantie, blijkt populair te zijn omdat het gedeelde ervaringen en tijd samen mogelijk maakt. Ik bied ook weekend- of vijfdaagse workshops voor volwassenen aan, niet in de vorm van lessen, maar als begeleide ervaringen waarbij elke deelnemer een project bedenkt en er stap voor stap aan werkt.”
De cursisten beginnen met het maken van een model, waarbij ze een voorwerp naar keuze vervaardigen: keramische stukken, aardewerk, gebruiksvoorwerpen, schalen, borden, enz. Vervolgens versieren ze deze stukken, laten ze drogen en bakken ze ze voor de eerste keer op 1020 °C. Ze kunnen ze daarna ongeglazuurd laten of ervoor kiezen om ze te glazuren tijdens een tweede bakproces op 980 °C voor aardewerk, of op 1240 °C voor steengoed of porselein. Het bakproces duurt ongeveer 8 uur.
Over het algemeen schrijven zowel volwassenen als kinderen zich in voor het hele jaar, of in ieder geval voor een semester, omdat het essentieel is dat iedereen de tijd krijgt om de technieken te leren, de basisprincipes onder de knie te krijgen en de ontwikkeling van hun artistieke vaardigheden te waarderen. Er zijn ook mensen die alleen workshops volgen, omdat het voor hen moeilijk is om wekelijkse sessies bij te wonen.
“Ik ontvang ook schoolgroepen, zoals de school uit Jarnioux, die uit de buurt kwam. De kinderen waren erg blij om de workshop in actie te zien en de stappen te volgen die nodig zijn om een object te maken. Ik heb ook een klas van groep 5 van de middelbare school in Châtillon d'Azergues ontvangen. Ze hadden samen met hun tekenleraar schetsen gemaakt voor een bas-reliëf met figuren en een tafereel, geïnspireerd op het werk van Modigliani, Matisse en Niki de Saint Phalle. Ze kwamen naar mijn workshop en ik begeleidde hen bij het maken van hun werk in klei.”
Martine Meyrieux gebruikt een gasoven om Raku te maken, een afkorting van Raku-yaki, wat plezier of vreugde betekent in het Japans. Het is geen baktechniek, maar een techniek die verbonden is met de wakijcha-theeceremonie en de bijbehorende kommen. Oorspronkelijk verwees het naar zeer eenvoudige, onversierde, handgemaakte kommen die in houtgestookte ovens werden gebakken en vervolgens, terwijl ze nog gloeiend rood waren, in water werden ondergedompeld. Tegenwoordig duidt Raku een snelle baktechniek op lage temperatuur aan, rond de 1000 °C. In Europa gebruiken keramisten voornamelijk gasovens.
De werkplaats beschikt ook over een houtgestookte oven voor het werken met gepolijste klei. Doordat ik meerdere ovens heb, kan ik verschillende technieken uitproberen die ik nog niet volledig beheers, ze ontdekken en delen met andere keramisten, en ze integreren in mijn cursussen en workshops.
Een kunstenaar die betrokken is bij het lokale culturele leven.
Martine Meyrieux is ook lid van de kunstenaars- en ambachtsgroep Les Ateliers Révélés , die om de twee jaar een ontdekkingsroute organiseert door verschillende dorpen van de Gouden Stenen. Bezoekers kunnen zo, wandelend van dorp naar dorp, de verschillende originele creatieve universums ontdekken en het lokale erfgoed van het gebied van de Gouden Stenen leren kennen.
Martine Meyrieux organiseert ook de Jarnioux-keramiekmarkt in haar atelier en in het dorp, die eveneens tweejaarlijks plaatsvindt (de volgende editie is op 23 en 24 mei 2026, met de studenten die haar cursussen hebben gevolgd). Daarnaast is ze partner van de muzikale wandelingen van Cordes en Calade , een orkest verbonden aan het conservatorium van Villefranche-sur-Saône, waarvan de musici voornamelijk studenten van het derde jaar van het conservatorium zijn of musici die hun muzikale carrière willen voortzetten.
Zoals je wellicht al vermoedde, is de werkplaats van Martine Meyrieux een plek die op allerlei manieren tot leven komt, te beginnen met klei en vervolgens verwante onderwerpen verkennend. "De rijkdom schuilt in de diversiteit, en we leren altijd van anderen."
Hoe wordt porselein gemaakt?
Hervé Rocle
Porselein wordt niet gemaakt van natuurlijke klei. Het bestaat voornamelijk uit een mengsel van kwarts, veldspaat en kaolien, met toevoeging van pijpaarde, wat de plasticiteit vergroot. De kwarts en veldspaat worden tot poeder vermalen. De veldspaat verlaagt het bakpunt van het porselein. Deze drie ingrediënten worden met water gemengd tot een pasta met verschillende consistenties, geschikt voor het vormen ervan.
De gevormde stukken worden te drogen gelegd en ondergaan vervolgens een eerste bakproces bij een temperatuur onder de 1000 °C. Het resulterende object, biscuitporselein, is breekbaar en poreus. Porselein dat zonder glazuur op een hoge temperatuur, tussen 1200 °C en 1400 °C, wordt gebakken, wordt biscuitporselein genoemd.
Het biscuitgebakken werkstuk wordt bedekt met een glazuurlaag of vernis, en een tweede bakproces tussen 1260 °C en 1300 °C transformeert het glazuur in een verglaasde film. Decoratieve elementen kunnen vervolgens met de hand worden aangebracht of gezeefdrukt en door een laatste bakproces permanent op het werkstuk worden bevestigd.
De geschiedenis van keramiek en porselein
Hoewel baktechnieken tot ongeveer 1200 °C en verglaasd wit aardewerk met pasta's die voornamelijk uit kaolien bestaan, al sinds ten minste de 3e eeuw in China bestonden , was het overgrote deel van het keramiek in die tijd in feite eenvoudig aardewerk of, in het beste geval, steengoed; de kwaliteit zou zich pas in de 12e eeuw verder ontwikkelen.
Pas in 1712 arriveerden de eerste monsters kaolien in Frankrijk, en pas na de ontdekking van de afzettingen van Saint-Yrieix-la-Perche ten zuiden van Limoges in 1768 kon hard porselein worden geproduceerd en gestandaardiseerd door de Sèvres-fabriek. Tegenwoordig wordt porselein voornamelijk gebruikt voor serviesgoed. De ontdekking ervan was een technische triomf op het gebied van keramiek, wat leidde tot een toestroom van "eierschaalporselein" naar Europa in de 17e eeuw , waarbij de dunne wanden de doorschijnende kwaliteit benadrukten. Sindsdien behoren het wereldberoemde porselein van Sèvres en Limoges, samen met Duits, Chinees en Pools porselein, tot de fijnste en meest prestigieuze harde porseleinsoorten.
Chinese keramiekexperts hebben een reeks criteria ontwikkeld met betrekking tot de baktemperatuur (1260 tot 1300 °C), het gehalte aan kaolien (30% tot 60%), het ijzeroxidegehalte (minder dan 1,7%), de porositeit (0,6%), de absorptie (0,3%), de doorschijnendheid (tot 5 tot 8 mm) en de schokresonantie.
Een van de weinige overgebleven natuurlijke kleiafzettingen in onze omgeving is de Puisaye-afzetting . Deze klei heeft zeer bijzondere eigenschappen die de ontwikkeling van de pottenbakkerij mogelijk maakten en de faam van Puisaye-steengoed, dat traditioneel op de draaischijf wordt gemaakt, hebben aangetast. Uitzondering hierop vormen de blauwe Puisaye-klei, die in mallen wordt gegoten. De draaitechniek, die teruggaat tot middeleeuwse tradities, bestaat uit het plaatsen van een klomp klei op een roterend platform, waarna het aardewerk op de draaischijf wordt gevormd. Vervolgens worden de handvatten aangebracht en het aardewerk op planken gedroogd.
Hoewel steengoed van nature waterdicht is en dus geen glazuurlaag nodig heeft, worden sommige gebruiksvoorwerpen, zoals kommen en soepterrines, wel geglazuurd. Dit is niet alleen om esthetische redenen, maar ook om praktische redenen, omdat het gladde oppervlak van het glazuur het schoonmaken vergemakkelijkt.















